រាជធានីភ្នំពេញ៖ នៅពាសពេញតំបន់ទំនាបនៃដីសណ្ដរបស់ប្រទេសកម្ពុជា គម្រោងផ្លូវទឹកជាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ កំពុងត្រូវបានគូសវាស និងជីកខ្វាត់ខ្វែងតម្រង់បាញ់ឆ្ពោះទៅកាន់លម្ហសមុទ្ទ។ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធម្មតាដែលមានតម្លៃ ១,៧ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិកនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាមហិច្ឆតាដ៏ធំបំផុតរបស់កម្ពុជា ក្នុងការកែប្រែទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅលើផែនទីពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្មភស្តុភារកម្មនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងមូល...។

អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ទំនិញនាំចេញ-នាំចូលភាគច្រើនរបស់កម្ពុជា ត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើដំណើរតាមប្រព័ន្ធទន្លេមេគង្គ រួចឆ្លងកាត់កំពង់ផែសមុទ្ទរបស់ប្រទេសវៀតណាម។ ផ្ដើមចេញពីការពឹងផ្អែកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្រៅព្រំដែនបែបនេះ ទើបកម្ពុជាសម្រេចចិត្តបង្កើតច្រកផ្លូវទឹកផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីក្តោបក្តាប់ជោគវាសនាសេដ្ឋកិច្ច។ តើព្រែកជីកថ្មីនេះ អាចផ្លាស់ប្ដូរជញ្ជីងភស្តុភារកម្ម និងទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងតំបន់បានកម្រិតណា...? ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា ដោយត្រូវបានរចនាឡើងមានប្រវែង ១៨០គីឡូម៉ែត្រ ភ្ជាប់ពីប្រព័ន្ធទន្លេទៅកាន់សមុទ្ទ និងមានទទឹងទំហំ១០០ម៉ែត្រ និងជម្រៅ៥,៤ម៉ែត្រ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យនាវាផ្ទុកទំនិញធុនធ្ងន់រហូតដល់៣០០០តោន អាចធ្វើដំណើរត្រង់ទៅកាន់សមុទ្ទ ដោយមិនបាច់ឆ្លងកាត់ដែនទឹកវៀតណាមឡើយ។ សូមជម្រាបថា គម្រោងព្រែកជីងនេះ បានបើកការដ្ឋានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ហើយរំពឹងថានឹងបញ្ចប់ជាស្ថាពរនៅឆ្នាំ២០២៨។ គម្រោងនេះរួមបញ្ចូលទាំងប្រព័ន្ធសន្ទះបិទបើកទឹកដើម្បីរក្សាកម្រិតទឹក ទ្វារទឹកសម្រាប់កែសម្រួលរំហូរទឹក, ស្ពានរំលងព្រែក, ផ្លូវអមសងខាងព្រែកជីក និងមជ្ឈមណ្ឌលឡូជីស្ទីក ឬភស្តុភារកម្ម។

គេនៅចាំបានថា កិច្ចការដំបូង គឺការវាស់វែងដីធ្លី និងការទូទាត់សំណងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅ និងធ្វើកសិកម្មតាមបណ្ដោយខ្សែព្រែកជីកនេះ។ វិស្វករអះអាងថា មិនអាចជីកជម្រៅជ្រៅក្នុងពេលតែមួយបានទេ ដូច្នេះគេត្រូវបែងចែកជាផ្នែក និងជីកជាស្រទាប់ៗ។ នៅក្នុងតំបន់ដីទំនាបដែលមានទឹកក្រោមដី និងភក់ជ្រៅ ក្រុមវិស្វករត្រូវជីកប្រឡាយបង្ហូរទឹកបណ្ដោះអាសន្ន និងប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបូមទឹក ដើម្បីការពារកុំឱ្យជញ្ជាំងព្រែកជីកបាក់ស្រុត ឬក្លាយជាវាលភក់។ សម្រាប់កាលវិភាគ និងវឌ្ឍនភាពគម្រោងនេះ អាច៣ដំណាក់កាលធំៗ។ ដំណាក់កាលទី១ ចន្លោះ ២០២៤ ដល់ ២០២៦៖ គឺជាដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ ដោយផ្តោតលើការឈូសឆាយទីតាំង ការពង្រឹងគ្រឹះដីទន់ និងការជីកកកាយបាតព្រែកជីក។ ដំណាក់កាលទី២ ចន្លោះឆ្នាំ២០២៦ ដល់២០២៧៖ ផ្តោតលើការបញ្ចប់ការសាងសង់ស្ពានឆ្លងកាត់ រាប់សិបកន្លែងដើម្បីរក្សាការតភ្ជាប់ផ្លូវសងខាងនៃព្រែក, សន្ទះបិទបើកទឹក, ទ្វារទឹក និងមជ្ឈមណ្ឌលភស្តុភារកម្ម។ ដំណាក់កាលទី៣ ចន្លោះឆ្នាំ២០២៧ ដល់ ២០២៨៖ គឺជាពេលវេលាទុកសម្រាប់កិច្ចការត្រួតពិនិត្យបច្ចេកទេស ការធ្វើតែស្តប្រព័ន្ធ និងការបើកដំណើរការជាផ្លូវការទូទាំងខ្សែផ្លូវទឹក។

នៅពេលព្រែកជីកនេះសាងសង់រួច ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹកមានតម្លៃថោកជាងផ្លូវគោកឆ្ងាយណាស់។ នៅពេលទំនិញអាចដឹកត្រង់ពីច្រវាក់ផលិតកម្មទៅកាន់កំពង់ផែសមុទ្ទ វានឹងជួយកាត់បន្ថយពេលវេលា ឥន្ធនៈ និងកម្រៃជើងសារ។ លើសពីនេះ ព្រែកជីកនេះនឹងទាក់ទាញការបង្កើតរោងចក្រ ឃ្លាំងស្តុកទំនិញ និងមជ្ឈមណ្ឌលចែកចាយនៅតាមបណ្ដោយខេត្តភាគខាងត្បូង ព្រមទាំងជំរុញតម្លៃដីធ្លី វិស័យអចលនទ្រព្យ និងទេសចរណ៍ផ្លូវទឹក លើសពីនេះក៏អាចស្រូបទាញកម្លាំងពលកម្មរាប់ម៉ឺននាក់ និងបង្កើនតម្រូវការសម្ភារសំណង់ក្នុងស្រុក ដូចជា៖ ស៊ីម៉ង់ត៍ ដែក និងសេវាដឹកជញ្ជូនជាដើម។ល។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកស្រាវជ្រាវ មានការព្រួយបារម្ភពីការទាញយកទឹកចេញពីទន្លេមេគង្គ និងទន្លេបាសាក់ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងការធ្វើកសិកម្មតាមរដូវកាលនៅតំបន់ដីសណ្ដក្រោម។ ទោះយ៉ាងណា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ម្ដងហើយម្ដងទៀតថា គម្រោងនេះបានឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន (ឬ EIA) រួចរាល់ហើយ ហើយចាំបាច់ត្រូវតាមដានជាបន្តបន្ទាប់ទៀត។ រាជរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា នឹងកៀរគរថវិកាតាមរយៈភាពជាដៃគូវាងរដ្ឋ និងឯកជន ដោយក្រុមហ៊ុនកម្ពុជារក្សាសិទ្ធិគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង។

ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ មិនមែនគ្រាន់តែជាគម្រោងសាងសង់ផ្លូវទឹកធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ផ្ទុកនូវអត្ថន័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ តាមរយៈការបើកច្រកផ្លូវទឹកផ្ទាល់ខ្លួនទៅកាន់ឈូងសមុទ្ទនេះ កម្ពុជា សង្ឃឹមថា នឹងកាត់ផ្តាច់ការពឹងផ្អែកលើប្រទេសវៀតណាម ព្រមទាំងទទួលបានឯករាជ្យភាព និងសន្តិសុខខាងផ្លូវដឹកជញ្ជូន។ ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ គឺជាការសាកល្បងមហិច្ឆតាដ៏ធំធេងរបស់កម្ពុជា ក្នុងការស្វែងរកតុល្យភាពរវាងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ការការពារបរិស្ថាន និងស្ថិរភាពយុទ្ធសាស្ត្រនៅក្នុងតំបន់អាងទន្លេមេគង្គ ដើម្បីបោះជំហានទៅរកការតភ្ជាប់ខ្លួនឯងទៅកាន់ពិភពលោកដោយភាពជាម្ចាស់ការ៕