រាជធានីភ្នំពេញ៖ កម្ពុជា-រុស្ស៊ី កំពុងបន្តចរចា និងធ្វើកិច្ចការរួមគ្នា ដើម្បីឱ្យ «សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការផ្ទេរទណ្ឌិត ឬអ្នកទោស» បានលេចចេញជារូងរាង សម្រាប់យកមកអនុវត្តជាមួយគ្នា។ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការផ្ទេរអ្នកទោស សំដៅថា កម្ពុជា និងរុស្ស៊ី អាចធ្វើបត្យាប័តផ្ទេរអ្នកទោសទៅវិញទៅមក។ បើមានពលរដ្ឋកម្ពុជា ក្លាយជាអ្នកទោស ហើយជាប់ពន្ធនាគារនៅរុស្ស៊ី កម្ពុជាអាចធ្វើបត្យាប័នស្នើសុំយកអ្នកទោសជាពលរដ្ឋខ្លួន ពីរុស្ស៊ី មកអនុវត្តទោសនៅកម្ពុជា។ ដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ បើមានពលរដ្ឋរុស្ស៊ី ក្លាយជាអ្នកទោស ហើយជាប់ពន្ធនាគារនៅកម្ពុជា រុស្ស៊ី អាចធ្វើបត្យាប័នស្នើសុំយកអ្នកទោសជាពលរដ្ឋខ្លួន ពីកម្ពុជា ទៅអនុវត្តទោសនៅរុស្ស៊ី។

ក្នុងជំនួបជាមួយ លោក អ៊ីហ្គើ ក្រាស្នូវ (Igor Krasnov) អគ្គរដ្ឋអាជ្ញានៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌កម្ពុជា បានលើកឡើងពីការរួមដៃគ្នារវាងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី ដើម្បីបញ្ចប់កិច្ចចរចា ហើយនឹងឈានទៅចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការផ្ទេរអ្នកទោសជាផ្លូវការ។ លោក អ៊ីហ្ក័រ ក្រាស្នូវ និងគណៈប្រតិភូ បានមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជារយៈពេល២ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។ លោក កើត រិទ្ធ មើលឃើញថា នៅពេលខាងមុខ បន្ទាប់ពីចុះហត្ថលេខាជាមួយគ្នារួចហើយ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការផ្ទេរអ្នកទោសនេះ នឹងធ្វើឱ្យកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌរវាងកម្ពុជា-រុស្ស៊ី មានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។

គួរដឹងថា សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការផ្ទេរអ្នកទោស កម្ពុជា បានបង្កើត និងកំពុងអនុវត្តជាមួយប្រទេសមួយចំនួនហើយ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ដូចជា ជាមួយវៀតណាមជាប្រទេសជាប់របង ជាឧទាហរណ៍ស្រាប់។ កម្ពុជា និងវៀតណាម អាចស្នើសុំធ្វើបត្យាប័នផ្ទេរអ្នកទោសទៅវិញទៅមក។ ចំពោះកម្ពុជា ជាមួយរុស្ស៊ីវិញ គឺមានសន្ធិសញ្ញារួមគ្នា២ និងកំពុងអនុវត្តជាមួយគ្នា គឺ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការជួយគ្នាទៅវិញទៅមកផ្នែកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ និងសន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ន។ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ន ត្រូវបានភាគីទាំង២ចុះហត្ថលេខាជាមួយគ្នា និងបង្កើតឡើងជាផ្លូវការ នៅឆ្នាំ២០១៧។

ស្ថាប័នដែលមានសិទ្ធិអនុវត្តសន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ន គឺក្រសួងយុត្តិធម៌កម្ពុជា និងការិយាល័យអគ្គរដ្ឋអាជ្ញារុស្ស៊ី។ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ន ភាគីកម្ពុជា-រុស្ស៊ី អាចស្នើសុំឱ្យចាប់បុគ្គលណាម្នាក់ ហើយថែមទាំងអាចស្នើសុំយកបុគ្គលនោះផងដែរ។ ប៉ុន្តែ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ននេះ មិនមានវិសាលភាពអនុវត្តលើអ្នកទោសនោះទេ មានន័យថា បើបុគ្គលណាម្នាក់ ត្រូវបានតុលាការសម្រេចសេចក្តីឱ្យក្លាយជាអ្នកទោសហើយនោះ ភាគីកម្ពុជា-រុស្ស៊ី មិនអាចស្នើសុំយកអ្នកទោសនោះឡើយ។ គឺត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ពេលសន្ធិសញ្ញាស្តីពីការផ្ទេរអ្នកទោស កើតឡើង និងចូលជាធរមានសិន ទើបកម្ពុជា-រុស្ស៊ី អាចស្នើសុំផ្ទេរអ្នកទោសទៅវិញទៅមកបាន។

ដោយពឹងលើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ននេះ កម្ពុជា បានស្នើសុំឱ្យរុស្ស៊ី បញ្ជូនអតីតឧកញ៉ាម្នាក់ គឺលោក ហេង សិទ្ធី។ ធ្វើតាមការស្នើសុំនេះ រុស្ស៊ី បានយល់ព្រមបញ្ជូនអតីតឧកញ៉ា ហេង សិទ្ធី​ មកដល់កម្ពុជា កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។ អតីតឧកញ៉ារូបនេះ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចរុស្ស៊ី ចាប់បានតាំងពីអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ និងរក្សាខ្លួនទុកនៅទីនោះអស់៤-៥ខែមុនបញ្ជូនមកកម្ពុជា។ ក្រោយនកដល់កម្ពុជា តុលាការរាជធានីភ្នំពេញ ក៏បង្គាប់ឱ្យយកអតីតឧកញ៉ារូបនេះទៅឃុំនៅពន្ធនាគារព្រៃស ដើម្បីរង់ចាំការកាត់ទោស។ លោកត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទគំរាមកំហែងហែកកេរ្តិ៍មានស្ថានទម្ងន់ទោស ដោយសារលោកបានចេញមកនិយាយពីឧកញ៉ា អ្នកមានលុយ និងមន្រ្តីធំៗមួយចំនួនក្នុងជួររាជរដ្ឋាភិបាល ថាប្រព្រឹត្តអំពើខុសច្បាប់ផ្សេងៗ ដូចជា អំពើពុករលួយ និងការបើកដៃឱ្យមានល្បែងស៊ីសងតាមអនឡាញជាដើម។

សូមរម្លឹកទៅក្រោយបន្តិចថា កម្ពុជា ក៏ធ្លាប់ចាប់បញ្ជូនសេដ្ឋីរុស្ស៊ីម្នាក់ គឺលោក សឺហ្កេ ផូឡូនស្គី (Sergei Polonsky) និងបក្សពួក៥នាក់ផ្សេងទៀត ទៅឱ្យអាជ្ញាធររុស្ស៊ីដែរ កាលពីឆ្នាំ២០១៥ គឺតាំងពីមុនបង្កើតសន្ធិសញ្ញាស្តីពីបត្យាប័ននេះទៅទៀត។ កាលនោះ អាជ្ញាធរកម្ពុជា អះអាងថា សេដ្ឋីរុស្ស៊ីរូបនេះ និងបក្សពួក ចូលមករស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់។ បើតាមតុលាការរុស្ស៊ីវិញ ដោយសារក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យរបស់ខ្លួននៅរុស្ស៊ីជាប់បំណុល ទើបសេដ្ឋីរូបនេះ បោះបង់ក្រុមហ៊ុន ហើយក៏រត់មកលួចសម្ងំរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ក្នងជំនួបខាងលើ លោក កើត រិទ្ធ និង អ៊ីហ្គើ ក្រាស្នូវ បានចុះហត្ថលេខារួមគ្នាលើអនុស្សរណៈស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងក្រសួងយុត្តិធម៌កម្ពុជា និងការិយាល័យអគ្គរដ្ឋអាជ្ញានៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី។ លោក អ៊ីហ្គើ ក្រាស្នូវ និយាយនៅចំពោះមុខលោក កើត រិទ្ធ ថា អនុស្សរណៈនេះ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជា-រុស្ស៊ី អាចពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ និងការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធ។ លោក កើត រិទ្ធ ចាត់ទុកដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក អ៊ីហ្គើ ក្រាស្នូវ ជាលើកដំបូងនេះ ថាមានសារសំខាន់ណាស់ក្នុងការពង្រឹងមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកច្បាប់រវាងកម្ពុជា និងរុស្ស៊ី ឱ្យកាន់តែរឹងមាំ និងស៊ីជម្រៅបន្ថែមទៀត៕