រាជធានីភ្នំពេញ៖ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរជាល្បែងដែលពលរដ្ឋក្មេង-ចាស់ ប្រុសស្រីនិយមលេងកម្សាន្ត ដើម្បីអបអរសាទរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ។ ពីបុរាណកាលមក ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយត្រូវបានចាប់ផ្ដើមតាំងពីមួយ ឬពីរខែមុននៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំឈានចូលមកដល់។ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន គេសង្កេតឃើញ ល្បែងប្រជាប្រិយកំពុងតែសាបរលាបពីសង្គមខ្មែរ ខណៈពលរដ្ឋខ្មែរពិសេសយុវជនមិនសូវនិយមលេងដូចមុនទៀតហើយ បែរជាងាកទៅចាប់អារម្មណ៍ល្បែងបែបបរទេសទៅវិញ។ តើគួរធ្វើបែបណា ដើម្បីឱ្យយុវជនក្មេង-ចាស់ប្រុស-ស្រីងាកមកលេងល្បែងប្រជាប្រិយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិយើងឡើងវិញ?
ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាគូនឹងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិតាំងតែពីបុរាណកាលមក។ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែររួមមាន៖ ចោលឈូង បោះអង្គុញ ស្ដេចចង់ ទាញព្រ័ទ្រ ដណ្តើមស្លឹកឈើ លាក់កន្សែង និងចាប់កូនខ្លែង។ល។ គឺជាល្បែងដែលពេញនិយមនាំមកលេងកម្សាន្ត តាំងពីមួយ ឬពីរខែមុនពេលពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំឈានចូលមកដល់ ហើយលេងកាន់តែច្រើនឡើងនៅក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំ នៅតាមវត្តអារាម និងភូមិឋាននានា។ តែគួរឱ្យសោកស្ដាយទំនៀមទម្លាប់ដ៏ល្អផូរផង់ទាំងនោះហាក់មានការបាត់បង់សាបរលាបទៅម្ដងបន្តិចៗក្នុងអំឡុងពេល២ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ ជាក់ស្តែងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនសូវឃើញមានគេលេងកម្សាន្តច្រើនដូចមុនទេ ទាំងមុនពេលចូលឆ្នាំ ឬអំឡុងពេលចូលឆ្នាំក្ដី។ ហេតុនេះដើម្បីទាក់ទាញឱ្យមានការនិយមចូលចិត្តឡើងវិញនៅល្បែងប្រពៃណីជាតិខ្មែរទាំងនោះ លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ត្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា បានលើកឡើងថា កម្ពុជា គួរតែបន្ថែមការផ្សព្វផ្សាយពីប្រវត្តិ និងគុណប្រយោជន៍នៃល្បែងប្រជាប្រិយទាំងនោះឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយជាងមុន ព្រមទាំងបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់យុវជនក្មេង-ចាស់ប្រុស-ស្រីក្នុងការចូលលេងល្បែងទាំងនោះបាននៅពេលដែលពួកគេចង់លេង។ លោកបណ្ឌិត ថ្លែងថា៖«ខ្ញុំយល់ថា ដើម្បីទាក់ទាញឱ្យមានការលេងល្បែងប្រជាប្រិយ យើងត្រូវផ្សព្វផ្សាយឱ្យយុវជនយើងបានយល់ពីសារសំខាន់នៃការចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយហ្នឹង ថាតើបើគាត់ចូលរួមលេងវាមានសារសំខាន់អ្វីទៅដល់ការថែរក្សាអភិរក្ស អភិវឌ្ឍន៍ នូវល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរហ្នឹង»។
លោកបន្ថែមថា ជាឧទាហរណ៍ ដូចជាការផ្សព្វផ្សាយថា យុវជនជាទំពាំងស្នងឫស្សី យុវជនជាអ្នកបន្តវេនដូច្នេះហើយត្រូវយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងយល់ដឹងពីវប្បធម៌ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ និងអរិយក្សធម៌ខ្មែរ ឬក៏អ្វីដែលជាអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្មែរ។ ប្រសិនជាយើងដែលជាអ្នកជំនាន់ក្រោយមិនចូលរួមថែរក្សានោះនឹងបាត់បង់នូវមរតកដ៏មានតម្លៃរបស់ជាតិយើង។ មន្ត្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកវប្បធម៌ រូបនេះ បន្តថា សម្រាប់ការយល់ឃើញរបស់លោក ស្ថាប័នដែលគួរតែចូលរួមបន្ថែមការផ្សព្វផ្សាយនូវវប្បធម៌ដ៏ផូរផង់របស់ជាតិនេះគឺអាចមាន ក្រសួងព័ត៌មាន ក្រសួងវប្បធម៌ ក្រសួងធម្មការ និងក្រសួងទេសចរណ៍ រួមទាំងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗជាដើម។ ជាងនេះទៀតលោកថា អ្នកជំនាញក៏គួរតែជជែកឱ្យបានច្រើនអំពីល្បែងប្រជាប្រិយទាំងនោះ ដើម្បីឱ្យយុវជនកាន់តែយល់ដឹងពីសារសំខាន់នៃការចូលរួមរបស់ពួកគេ។
លោកពន្យល់ថា ក្រៅតែពីការផ្សព្វផ្សាយ ពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបក៏ត្រូវតែបង្កឱ្យមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់យុវជនក្មេង-ចាស់ប្រុស-ស្រីចូលលេងកម្សាន្តផងដែរ។ ជាក់ស្តែងដូចជាយើងត្រូវរៀបចំកម្មវិធីនេះឱ្យបានមុនថ្ងៃចូលឆ្នាំមក ដោយតម្រូវឱ្យសាលារៀន វត្តអារាម ត្រូវប្រុងព្រៀបរៀបចំទុកជាមុន។ លោកបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថា៖«គេអាចរៀបចំមុនថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីមកដល់ មានន័យថា សាលារៀនទាំងរដ្ឋ និងឯកជន អីផ្សេងៗដែលមានកុមារ ឬយុវជន ដែលទៅរៀន អាចរៀបចំជាពិធីអបអរសាទរ បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឬក៏សង្ក្រាន្តខ្មែរ។ ហើយក្នុងការរៀបចំហ្នឹង យើងអាចលេងល្បេងប្រជាប្រិយហ្នឹងបាន។ យើងអាចរៀបចំឱ្យមាន ការលេង បោះអង្កុញ ចោលឈូង ទាញព្រាត់ ដណ្តើមស្លឹកឈើ ឬមួយក៏ល្បែងអ្វីផ្សេងដែលជាល្បែងប្រជាប្រិយយើងលេង ហើយមុននឹងលេងហ្នឹងយើងអាចរៀបរាប់ពិពណ៌នាអំពីអត្ថន័យនៃល្បែងនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋយើងជាពិសេសប្អូនៗកុមារយុវជនហ្នឹងគាត់យល់គាត់ចង់លេង បង្កលក្ខខណ្ឌឱ្យគាត់លេងសប្បាយអីអ៊ីចឹងទៅ»។
ទន្ទឹមនឹងការពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយពីអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ លោក ដួង សុខគា ដែលជាសិល្បករបុរាណខ្មែរ យល់ឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយ និងការជំរុញឱ្យមានការលេងល្បែងរបាំប្រជាប្រិយជាតិ គឺជាវិធីសាស្ដ្រសំខាន់ដែលអាចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍កូនខ្មែរឱ្យងាកមកចាប់អារម្មណ៍ល្បែងខ្មែរឡើងវិញ ដ្បិតលោក ដឹងមុនហើយថា ដំបូងអាចនឹងមិនងាយទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ច្រើន។ ប៉ុន្តែលោកនៅតែសង្ឃឹមថា ការផ្សព្វផ្សាយជំរុញបន្ថែម អាចទាក់ទាញពលរដ្ឋខ្មែរ ក្មេង-ចាស់ប្រុស-ស្រីចាប់អារម្មណ៍លេងល្បែងឡើងវិញទោះតិចក្ដីច្រើនក្ដី។ លោក សុខគា រៀបរាប់ថា៖«ខ្ញុំគិតថាចង់មិនចង់គឺអាចងាកមកខ្លះទោះវាមិនបានច្រើនក៏ដោយ។ ដូច[ខ្ញុំ]និយាយចឹង តាមភូមិ តាមស្រុកអី យើងគួរតែនាំគ្នាផ្តើម ផ្តើមលេងឡើងវិញ តាមវត្តនានា ជៀសជាងយើងចាក់ធុងបាស់ បទបរទេស ហើយរាំ»។ និយាយដល់ចំណុចនេះ សិល្បៈរៀមច្បងរូបនេះបញ្ជាក់ថា៖«មែនទែនទៅខ្ញុំក៏ធ្លាប់ដឹងហើយថា ប្រសិនបើយើងដាក់តែបទបុរាណៗចឹងក្មេងៗអាចអត់មកលេង វត្តខ្លះ [..]ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថា យើងមិនមែនផ្តាច់ភឹងចោលនោះទេតាមគំនិតខ្ញុំគិតថា យើងឱ្យមានវគ្គមានឃ្លារបស់វា ឧទាហរណ៍ថា ម៉ោងប៉ុណ្ណេះៗ គណកម្មការ ចាស់ៗក្នុងភូមិត្រូវកំណត់ថា អ្នកណាខ្លះស្ម័គ្រចិត្តលេងល្បែងរបាំប្រពៃណីរបស់យើង ដែលបង្កប់អត្ថន័យ ចេះមួយ ចេះពីរ ចេះបី ហើយវាអាចបន្សល់ទុក [គុណប្រយោជនអ្វីខ្លះ] របាំល្បែងរបស់យើងហ្នឹងគឺជាអត្តសញ្ញាណដែលមានតាំងតែពីយូណាស់ហើយ»។
ជាមួយនឹងការលើកឡើងពីការផ្សព្វផ្សាយ និងជំរុញឱ្យមានការចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយជាតិឡើងវិញនេះ លោក សុខគា ថា បើមានការជួយពីផេកហ្វេសប៊ុកល្បីៗ ឬអ្នកមានកេរិ៍ឈ្មោះ និងមានធនធានក្នុងសង្គមដល់ការបំផុសគំនិតនេះអាចនឹងទទួលបានផលលឿន។ លោក សុខគា ៖ «ជាយោបល់ខ្ញុំ ខ្ញុំចង់ថាឱ្យយើងដែលជាអ្នកសិល្បៈហ្នឹង ជាពិសេសផេកល្បីៗជួយគ្នាបង្ហោះ[ផ្សព្វផ្សាយ]នៅល្បែងប្រជាប្រិយដែលយើងលេង យើងច្នៃធ្វើម៉េចឱ្យវាសប្បាយ [..] ហើយមួយទៀតគឺចាស់ៗនៅតាមភូមិ គួរជួយបំផុសឱ្យបានលេង នោះក្ដីសង្ឃឹមគឺថាអាចនឹងមានក្មួយៗក្មេងៗងាកមកលេអ៊ីចឹង។ [..] ប្រសិនជាមានអ្នកដែលមានមុខ អ្នកដែលមានគេស្គាល់ច្រើន ចង់និយាយថា អ្នកដែលជាអាយដលរបស់គេណានាំលេងល្បែងទាំងនោះ ខ្ញុំគិតថាចលនាហ្នឹងអាចងាកមកវិញបានច្រើន»។ លោកលើកជា ឧទាហរណ៍ថា កញ្ញាណាម្នាក់ដែលជាអាយដល(idol) របស់យុវវ័យមានប្រជាប្រិយភាព ស្ម័គ្រចិត្តទៅលេងល្បែងរបាំអ្វីមួយនៅតាមភូមិស្រុក ឬភូមិឃុំកំណើតរបស់គាត់នោះ អាចថានឹងទាក់ទាញបានការចាប់អារម្មណ៍ចូលរួមលេងពីពលរដ្ឋខ្មែរកាន់តែច្រើន។
សិល្បកររៀមច្បងរូបនេះបន្ថែមថា បើនិយាយពីប្រយោជន៍នៃល្បែងនីមួយៗសុទ្ធសឹងតែមានតម្លៃ និងបង្កប់នូវអត្ថន័យហើយបង្ហាញនៅការប្រុងប្រយ័ត្ន ការពិនប្រសព្វ សាមគ្គីភាព ជាដើម។ ជាក់ស្តែងដូចជា ឈូងច្រៀង ក្នុងហ្នឹងអាចធ្វើឱ្យអ្នកលេងយើងចេះពីចុងចួនចេះពីពាក្យកាព្យ ធ្វើឱ្យអរិយធម៌វប្បធម៌តន្ត្រីរបស់យើង មិនបាត់បង់។ ផ្ទុះទៅវិញលោកលើកឡើងថា បើយើងលេងល្បែងគេ ភាគច្រើនទិញវត្ថុតែពីបរទេស ហើយល្បែងខ្លះក៏គ្មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់សុខភាពអ្នកលេងដែរ។ លោកបញ្ជាក់៖ «ខ្ញុំមិនហ៊ានថាយ៉ាងម៉េចយ៉ាងម៉ាទេ តែខ្ញុំធ្លាប់សួរដុទ័រថា ថាយើងកំពុងតែមកពីក្ដៅ ចៃដន្យអីជះទឹកចំរន្ធញើសយើងកំពុងតែបើកអ៊ីចឹងណា! វាអាចមានបញ្ហាសុខភាពក្ដៅឈួលអ៊ីចឹង ហើយទឹកហ្នឹងទឹកស្អាតអត់យើងក៏អត់ដឹងដែរ បើទឹកអត់អនាម័យទៅ វាទៅជាឆ្លងមេរោគ បើមានផ្តាសាយអីទៅក៏អាចឆ្លងដូចយើងកាលជំនាន់កូវីតអ៊ីចឹងទៅផលលំបាករបស់វា។ ហើយបើម្សៅតាមដឹងគឺយើងទិញពីក្រៅមក កាំភ្លើងក៏ទិញពីក្រៅមក អាហ្នឹងយើងនិយាយដោយឡែក»។
គួរជម្រាបថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរមានរហូតដល់ទៅជាង២០ទម្រង់ មិនត្រឹមតែមានប្រយោជន៍ពង្រឹងសាមគ្គីភាព ធ្វើឱ្យសប្បាយ មានសុខភាពកម្លាំងកាយ និងស្មារតីរឹងមាំ វាក៏ជាអត្តសញ្ញាណមួយរបស់ខ្មែរ ដែលបន្សល់ទុកតាំងពីបុរាណកាលដែរ។ ការលើកតម្កើងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ចងក្រងជាឯកសារ ឬចាក់បញ្ចាំងការលេងល្បែងនេះនៅតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍គឺជារឿងល្អមួយហើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើជាក់ស្ដែង ល្បែងអស់នេះគ្មានសកម្មភាពលេងឱ្យបានផុលផុសទេ នៅទីបំផុតវាអាចនឹងបាត់បង់នៅថ្ងៃណាមួយជាក់ជាពុំខាន៕
