ជួនកាលការមករដូវមិនទៀងទាត់គឺជារឿងធម្មតាណាស់សម្រាប់មនុស្សស្រី។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើក្នុងករណីដែលស្ត្រីមានវដ្តរដូវវែង ឬខ្លីពេក ឬវដ្តរដូវដែលផ្លាស់ប្ដូរពីមួយខែទៅមួយខែមានគម្លាតគ្នាឆ្ងាយ ឬខកខានមករដូវ នេះអាចបណ្តាលមកពីបញ្ហាសុខភាព ឬលក្ខខណ្ឌបម្រែបម្រួលរូបរាងកាយធំៗមួយចំនួន។ វេជ្ជបណ្ឌិតចាត់ទុកមនុស្សម្នាក់ថាមានរដូវមិនទៀងទាត់ ប្រសិនបើវដ្តរបស់ពួកគេមានរយៈពេលយូរជាង ៣៨ថ្ងៃ ឬប្រសិនបើរយៈពេលនៃវដ្តនីមួយៗប្រែប្រួលលើសពី ៧-៩ ថ្ងៃ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាមូលហេតុមួយចំនួនដែលនាំឱ្យមករដូវមិនទៀងទាត់៖
មានផ្ទៃពោះ
ការមានផ្ទៃពោះរារាំងមនុស្សម្នាក់ពីការមករដូវ។ សញ្ញាផ្សេងទៀតនៃការមានផ្ទៃពោះក្នុងដំណាក់កាលដំបូងអាចរួមមាន៖
- មានអារម្មណ៍ថាមិនស្រួលខ្លួនពេលព្រឹកព្រលឹម
- ចង្អោរ
- ចាញ់ក្លិន
- រមួលក្រពើ
- អស់កម្លាំង
រោគវិនិច្ឆ័យ
ប្រសិនបើរដូវរបស់អ្នកមកយឺត សូមធ្វើតេស្តផ្ទៃពោះ ឬស្នើសុំការពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យ។ ប្រសិនបើលទ្ធផលនៃការធ្វើតេស្តមានភាពវិជ្ជមាន សូមពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំនាញថែទាំសុខភាពអំពីជំហានបន្ទាប់។
ពន្យារកំណើតដោយថ្នាំអរម៉ូន
ការគ្រប់គ្រងកំណើត ឬពន្យារកំណើតដោយអរម៉ូន មានប្រសិទ្ធភាពដោយការទប់ស្កាត់ការបញ្ចេញពងអូវុល។ នេះមានន័យថាមនុស្សម្នាក់មិនមានវដ្ដរដូវពិតប្រាកដទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដែលប្រើថ្នាំពន្យាររកំណើតតាមអរម៉ូន និងឧបករណ៍ក្នុងស្បូន ហៅថា IUD នៅតែអាចជួបប្រទះនូវការហូរឈាមតាមទ្វារមាស។ ការហូរឈាមនេះអាចកើតឡើងប្រហែលមួយខែម្ដង ដូចជាការមករដូវដែរ។ មនុស្សខ្លះមានស្នាមអុចខ្មៅ ហូរឈាមមិនទៀងទាត់ ហូរឈាមតិចៗ ឬហូរឈាមខ្លាំងជាងមុន បន្ទាប់ពីពួកគេចាប់ផ្តើមវិធីពន្យាររកំណើតនេះ។ ការហូរឈាមមិនទៀងទាត់ដោយសារការពន្យាររកំណើត ជាធម្មតាមិនមានគ្រោះថ្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់យល់ថាវាជាបញ្ហាឬធ្វើឱ្យមិនស្រួលខ្លួន គេអាចពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតដើម្បីរកវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀត។
ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយ
Prolactin គឺជាអរម៉ូនដែលដើរតួក្នុងការផលិតទឹកដោះម្តាយ។ វាក៏អាចទប់ស្កាត់ការបញ្ចេញពងអូវុលផងដែរ ជាពិសេសចំពោះអ្នកដែលបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយទាំងស្រុង និងញឹកញាប់ក្នុងកំលុងខែដំបូងនៃជីវិតរបស់ទារក។ នេះមានន័យថា មនុស្សម្នាក់អាចនឹងមិនមករដូវក្នុងអំឡុងពេលនេះទេ។ វាមិនមានគ្រោះថ្នាក់ទេ។ វដ្តរដូវជាធម្មតាត្រលប់មកវិញភ្លាមៗបន្ទាប់ពីមនុស្សម្នាក់ចាប់ផ្តើមបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយមិនសូវញឹកញាប់ ឬនៅពេលដែលពួកគេឈប់បំបៅកូនដោយទឹកដោះតែម្ដង។
ជិតអស់រដូវ
Perimenopause គឺជាដំណាក់កាលដំបូងនៃការអស់រដូវ ហើយវាចាប់ផ្តើមពី ៤-៨ ឆ្នាំមុនពេលអស់រដូវ ដែលជាធម្មតានៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មានអាយុចាប់ពី ៤០ ឆ្នាំឡើងទៅ។ អំឡុងពេលជិតអស់រដូវ វដ្តរដូវអាចយូរ ឬខ្លីជាងពេលមុនៗ ។ រោគសញ្ញាដែលអាចកើតមានផ្សេងទៀតនៃការជិតអស់រដូវរួមមាន៖
- ញើសពេលយប់
- អារម្មណ៍ផ្លាស់ប្ដូរ
- ពិបាកក្នុងការគេង
- ភាពស្ងួតនៃទ្វារមាស
ភាពតានតឹង
កម្រិតស្ត្រេសខ្ពស់ គឺមានភាពទាក់ទងគ្នាជាមួយនឹងការមករដូវមិនទៀងទាត់។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានបញ្ជាក់ពីរឿងនេះនៅឆ្នាំ ២០២១ ដោយធ្វើការសិក្សា អំពីភាពទៀងទាត់នៃវដ្តរដូវក្នុងអំឡុងពេលជំងឺរាតត្បាត កូវីដ-១៩។
ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួម ២១០ នាក់ ៥៤% បានរាយការណ៍ពីការផ្លាស់ប្ដូរនៃវដ្តរដូវរបស់ពួកគេនៅដើមខែនៃជំងឺរាតត្បាត។ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មានភាពតានតឹង រាងកាយនឹងបញ្ចេញអរម៉ូនស្ត្រេស ដូចជា adrenaline និង cortisol ។ ទាំងនេះអាចធ្វើអន្តរកម្មជាមួយនឹងអរម៉ូនភេទ ដែលគ្រប់គ្រងការមករដូវ។
ជំងឺទាក់ទងនឹងក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតគឺជាក្រពេញរាងដូចមេអំបៅនៅក ដែលផលិតអរម៉ូនទីរ៉ូអ៊ីត។ វាមានឥទ្ធិពលលើវដ្តរដូវ។ ការមានក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតមិនសូវមានសកម្មភាព - ស្ថានភាពមួយហៅថា hypothyroidism - មានន័យថាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតមិនផលិតអ័រម៉ូនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ វាអាចបណ្តាលឱ្យមានរដូវយូរ ឬរដូវមិនទៀង។ រោគសញ្ញាផ្សេងទៀតរួមមាន អស់កម្លាំង ងាយនឹងត្រជាក់ និងឡើងទម្ងន់។
ដុំគីសក្នុងស្បូន
Fibroids គឺជាការលូតលាស់នៃដុំគីមដែលអាចវិវត្តនៅក្នុងជញ្ជាំងនៃស្បូន។ វាមិនមែនជាមហារីកទេ។ អ្នកដែលមានដុំសាច់អាចមករដូវដែលមានការឈឺចាប់ និងធ្វើឱ្យមានភាពស្លេកស្លាំង។ ពួកគេក៏អាចជួបប្រទះផងដែរ៖
- ឈឺអាងត្រគាកឬសម្ពាធលើអាងត្រគាក
- ឈឺខ្នងខាងក្រោម
- ឈឺជើង
- ឈឺចាប់អំឡុងពេលរួមភេទ
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មនុស្សមួយចំនួនមិនមានរោគសញ្ញាអ្វីក្រៅពីមករដូវមិនទៀងទាត់នោះទេ។
ស្រកទម្ងន់
ការស្រកទម្ងន់លឿនពេក ឬលឿនអាចបណ្តាលឱ្យវដ្ដរដូវមិនទៀងទាត់ ឬមិនមករដូវតែម្ដង។ វាកើតឡើងនៅពេលដែលផ្នែកខ្លះនៃខួរក្បាលឈប់បញ្ចេញអរម៉ូនដែលប៉ះពាល់ដល់វដ្តរដូវ។ ពាក្យវេជ្ជសាស្ត្រសម្រាប់សម្គាល់វាគឺ hypothalamic amenorrhea ហើយវានាំឱ្យមានកង្វះអរម៉ូនអ៊ឹស្ត្រូសែន។ អ្នកដែលមានទម្ងន់មិនគ្រប់គ្រាន់អាចវិវឌ្ឍន៍ដូចជា៖
- ស្បែកស្ងួត
- សក់ស្តើង
- អស់កម្លាំង
- ការលំបាកក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍
មហារីកមាត់ស្បូន
មហារីកមាត់ស្បូន អាចបណ្តាលឱ្យមានការហូរឈាមខុសប្រក្រតីពីស្បូនដែលអាចស្រដៀងនឹងការមករដូវ។ មនុស្សម្នាក់ក៏អាចសម្គាល់ឃើញមានការហូរឈាមនៅចន្លោះពេលមករដូវ ឬបន្ទាប់ពីការរួមភេទ គឺអាចទាក់ទងនឹងជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន។ ប្រភេទនៃជំងឺមហារីកទាំងនេះបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាមួយចំនួន នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ដូច្នេះវាជាការចាំបាច់ក្នុងការនិយាយជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតអំពីការហូរឈាមតាមទ្វារមាសដោយមិនដឹងមូលហេតុជាក់លាក់ ។
កត្តាផ្សេងទៀតអាចនាំឱ្យរដូវមិនទៀង
ក្រៅពីប៉ុន្មានចំណុចដែលរៀបរាប់ត្រួសៗខាងលើ គឺមានមូលហេតុធំៗជាច្រើនទៀតដូចជា៖ – ប្រើថ្នាំញៀន – ព្យាបាលដោយគីមី និងកាំរស្មី – ជំងឺពោះវៀនធំ របេង ថ្លើម និងទឹកនោមផ្អែម – សន្ទះព្រហ្មចារីបិទមិនជិតពីកំណើត – អាសន្នរោគ (Asherman’s syndrome)។ល។
ពេលណាត្រូវស្វែងរកជំនួយ?
ស្ត្រីគួរតែពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ប្រសិនបើពួកគេ៖
- ឈប់មានរដូវច្រើនខែ ហើយមិនមានផ្ទៃពោះ
- មករដូវមិនទៀងទាត់
- មានវដ្តរដូវខ្លីជាង ២៤ ថ្ងៃ ឬយូរជាង ៣៨ ថ្ងៃ។
- មានការធ្លាក់ឈាមនៅចន្លោះពេលមករដូវ ឬក្រោយពេលរួមភេទ
- ជួបប្រទះការហូរឈាមបន្ទាប់ពីអស់រដូវ
- ជួបប្រទះរោគសញ្ញាផ្សេងទៀត ដូចជាការហូរទឹករំអិលខុសប្រក្រតី ឬក្ដៅខ្លួន
សង្ខេប
ការមករដូវមិនទៀងទាត់អាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើនយ៉ាង រួមទាំងលក្ខខណ្ឌវេជ្ជសាស្ត្រមួយចំនួនផងដែរ។ មូលហេតុភាគច្រើននៃការមករដូវមិនទៀងទាត់គឺមិនធ្ងន់ធ្ងរទេ ប៉ុន្តែមានមួយចំនួនគឺគួរឱ្យបារម្ភ។ វេជ្ជបណ្ឌិតអាចកំណត់មូលហេតុ និងណែនាំការព្យាបាល ឬវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀត ប្រសិនបើចាំបាច់៕
